2-10-1 متغیر وابسته21
فصل دوم : تحقیقات نظری22
1-2- مقدمه23
2-2- تحولات اجتماعی23
1-2-2- آگوست کنت25
2-2-2- نظر ابن خلدون26
3-2-2- نظر سوروکین27
4-2-2- باورا تکامل28
5-2-2- اشاعه29
6-2-2- فرهنگ پذیری29
7-2-2- شهری شدن29
8-2-2- صنعتی شدن و خانواده29
9-2-2- طبقه بندی تغییرات اجتماعی30
10-2-2- مرتن31
11-2-2- هانتینگتون33
3-2- بازنمایی35
1-3-2- تعریف بازنمایی40
2-3-2- استوارت هال و نظریه بازنمایی41
3-3-2- روشای هدفمند بازنمایی58
4-3-2- طبیعی سازی61
5-3-2- ساخت اجتماعی واقعیت62
4-2- شالوده شکنی64
5-2- چارچوب نظری66
6-2 گذشته پژوهش67
فصل سوم : روش شناسی70
1-3- مقدمه71
2-3- روش اسنادی71
1-2-3- زمینه های مورد استفاده از روش اسنادی73
2-2-3- کاربرد روش اسناد در مأخذیابی73
3-3- بررسی محتوا73

1-3-3 مراحل بررسی محتوا74
2-3-3 مطلبای بررسی محتوا75
3-3-3 فایدهای بررسی محتوا76
4-3-3 مشکلات بررسی محتوا77
4-3- بررسی نشونه شناختی77
5-3- ابعاد متفاوت نشونه شناسی تصویر78
6-3- رمزهای فنی سینمایی79
7-3- نشونهای تصویری با رمزگان فرم81
فصل چهارم : یافتهای تحقیق82
1-4- مقدمه83
2-4- زمان جنگ85
3-4-زمان سازندگی89
4-4- زمان اصلاحات92
5-4- زمان اصول گرایی99
فصل پنجم : نتیجه گیری و پیشنهادها105
1-5- مقدمه106
2-5- بحث درباره یافتهای تحقیق107
3-5- بررسی سوالات تحقیق109
1-3-5- تغییرات و تحولات اجتماعی بر مفید رسول بالا دلیلی تا ثیر گذاره؟109
2-3-5- داستان فیلم‌های صدرعاملی به زمان ساخت فیلم‌ها برمیگرده؟111
4-5- نتیجه گیری112
5-5-پیشنهادهایی واسه محققین بعدی118
1-5-5- عملکردی:118
2-5-5- نظری:119
3-5-5- روشی:119
6-5- محدودیتای تحقیق119
فهرست منابع121
فهرست جداول
عنوانصفحه
جدول شماره (1)66
جدول شماره (2)84
جدول شماره (3)115
جدول شماره(4)117
فصل اول: کلیات
1-1- بیان مسأله
سینما به عنوان یکی از حمایت کننده تمدن جدید هنر، صنعتیه که نمیشه منکر اثر عجیب و گسترده اون بر فرهنگ بیشتر بود چون برمبنای مقتضای وجود خود می تونه پیام ایی رو متناسب با نیات داخلی فیلمساز به گروه مخاطبان و پیام گیران منتقل سازد. سینما به عنوان زبون احساس، تعقل و تبلیغ، هنری تکنولوژیکه که نقش اساسی در تغییر فرهنگها و اصلاح نگرشها و الگوسازی واسه آدما و عصرها داره. سینما به عنوان موثرترین و بانفوذترین رسانه جمعی، اهمیت ویژه و انکارناپذیری بر رفتار اجتماعی مخاطبان خود داره و با تأثیرگذاری بر احساسات و روان ناخودآگاه افراد، به شکلی پنهون می تونه ارزشها و نگرشهای افراد رو عوض کنه. این ابزار فرهنگی در بستر نظام فرهنگی می تونه گسترش دهنده باورهای فرهنگی اون نظام باشه. همچنین نقش مثبتی در به تصویر کشیدن واقعیات در جامعه داره و فقطً ابزاری واسه سرگرمی و تفریح نیس، بلکه نقش بنیادینی در فرهنگ سازی و پیشرفت فرهنگ جامعه داره، به حدی که نحوه ارائه بازنمایی واقعیات در تولیدات فرهنگی مخصوصا سینما، یکی از بهترین شاخصا در آزمایش کارکرد هر نظام فرهنگیه. حالا پس از گذشت سه دهه از پیروزی انقلاب اسلامی این سوال کلی و مبنایی به ذهن متبادر می شه که انقلاب اسلامی چقدر تونسته از ابزار و قابلیتای خود در جهت تحقق رسالت خود و ارائه تصویر مطلوب از رابطه تحولات اجتماعی و سینما بهره ببرد. پس سینما رو میشه به عنوان بخش بیشتر پسند و همه گیر ستیزهای گفتمانی در دنیا معاصر تعریف کرد. تصاویر، فانتزیا، رویاها، سبکای زندگی و ایده های واقعیت سینمایی، زندگی روزمره رو تحت اثر قرار داده ان (السر،2002، 86).
درباره رابطه بین هنر و جامعه در بخش جامعه شناسی هنر بحثهای مختلف و زیادی هست: “یکی از فرضای اساسی جامعه شناسی هنر اینه که مسائل، مشکلات و تحولات اجتماعی با گذر از صافی ذهن و شخصیت هنرمند در مفید اون درخشش می شه” (راودراد: 1378؛ ولف: 1368؛ الکساندر:2003).
مسأله محل توجه درباره هنرمند عبارته از اینکه با اینکه هنرمند به دلیل مفید هنری بر جامعه اثر می گذارد، اما جامعه به عناصر اجتماعی هم به نوبه خود در هدایت فرد به طرف تولید هنری، سبک و درون مایه مفید اون نقش دارن. اما مفید همه هنرمندان از نظر ارزشهای هنری و اجتماعی برابر نیستن. بعضی از هنرمندان در بخشای متفاوت به معنی هنرمندان بزرگ و برجسته اون بخشا و آثارشان به معنی مفید هنری بزرگ یا شاهکارهای هنری مطرح می شن.
به نظر گلدمن افرادی استثنایی در جامعه هستن که علاوه بر توانایی و خلاقیت ذاتی هنری، آگاهی هاشون نسبت به آمال، آرزوها، اهداف، خواستها، ارزشها و هنجارهای گروه اجتماعی خود به بیشترین حد میزان ممکنه. این افراد استثنایی پا رو از آگاهی روزمره که خیلی منظم هم نیس، بیشتر می نهند و به اونقدر توانایی دست می یابند که بر فراز آگاهی طبقه خود قرار گیرند و مسائل و مطلبای طبقاتی رو به شکلی ویژه و با شکلی خاص بیان می کنن (راودراد، 1382، 94).
نکته ای که قابل اشارهه، اینکه دلایل انتخاب ابراهیم بالا دلیلی و بررسی مفید اونو میشه به دو بخش اجتماعی و علاقه شخصی، تقسیم نمود:
1- نظر اجتماعی: فیلمای رسول بالا دلیلی، در چارچوب تاریخی و اجتماعی به شکلی منظم درخشش شده و با بررسی مفید این کارگردان میشه به شناختی از دنیا بینی و تحولات اجتماعی هر چار زمان رسید.
2- علاقه شخصی: یکی از دلایل انتخاب این کارگردان اینه که اون همیشه موضوعات اجتماعی رو دستمایه خود قرار داده و بی توجه به تصرف گیشه، دست به ساخت فیلم زده که همین امر اونو نسبت به بقیه کارگردانان دیگه جدا می سازد.
در ادامه بحث پس از توضیح باورا مطرح شده که واسه بررسی مفید سینمایی بالا دلیلی، در مقام مفید هنری که رابطه تنگاتنگی با جامعه خود دارن، استفاده کرده شده به بررسی فیلما پرداخت خواهدشد. سوال اساسی که در این تحقیق هدف پاسخگویی به اونو داره، اینه که چجوری ، وجود تحولات اجتماعی وسیع و همینجور که گذار از زمان ای به زمان دیگه رو بر درون مایهای مفید سینمایی خود نشون داده؟ بازنمایی این تغییر در سینما چجوری بوده؟
2-1 اهداف تحقیق
هدف تحقیق باید چیزی که رو که در آخر و پس از انجام تحقیق حاصل خواهدشد، نشون بده. پژوهشگر می تونه در نوشتن اهداف تحقیق اونا رو به دو دسته هدف کلی و اهداف جزئی تقسیم کنه. هدف کلی منظور و مقصود پایانی پژوهشه که مستقیماً از مسأله تحقیق جدا می شه.
1-2-1- هدف کلی
این تحقیق در نظر داره به مطالعه اثر تغییرات اجتماعی سی ساله گذشته ایران با انجام هدفی جامعه شناختی در مفید سینمایی رسول بالا دلیلی بپردازد.
2-2-1- اهداف جزئی
درباره این موضوع اهداف جزئی به توضیح زیر عبارتند از :
1- بررسی مفید بالا دلیلی در زمان جنگ
2- بررسی مفید بالا دلیلی در زمان سازندگی
3- بررسی مفید بالا دلیلی در زمان اصلاحات
4- بررسی مفید بالا دلیلی در زمان اصول گرایی
3-1- اهمیت موضوع تحقیق و انگیزه انتخاب اون
اهمیت موضوع و ضرورت بررسی اون در جامعه حاضر در طرح مسأله تا حدودی مشخص شده. سینما آگاهی بخش و توهم زاه. حرکت می آفریند و خواب می کنه. این کارکرد دوگانه که در وجود سینما قرار داره، چون وسیله ای قوی جای ویژه ای در بین بقیه رسانه های جمعی به سینما می بخشه. از طرف دیگه باید توجه داشت که سینما خود تحت اثر تغییرات اجتماعی و بررسی حرکات داخلی سینما به روشن تر شدن حرکات اجتماعی و روان تر شدن بررسی اونا کمک می کنه.
سینما همیشه به عنوان یکی از وسایل رابطه جمعی در تحقیقات رسانه ای، همیشه مورد غفلت قرار گرفته. کمبود کتابها و منابع موجود در این مورد گواهی بر این ادعاست، اما واقعیت اینه که سینما به همون اندازه که هنره، رسانه همه. “غفلتی بزرگ درباره طبیعت سینما به عنوان یه نهاد اجتماعی- در بین مهم ترین نهادها در دنیا- هست. من واسه توضیح این پدیده، نه کمبود، بلکه فقر کیفی تحقیقات رو بیان می کنم: شکست کم یا زیاد نویسندگان در درک این مطلب که یه رسانه با جامعه چه می کنه و چرا” (جاروی به نقل از راودراد، 1379، 42).
با اشاره اون چیزی که در مقدمه بالا رفت لازمه تا توضیح مختصری از سینمای پس از انقلاب داده شه مخصوصا پس از انقلاب فرهنگی در سال 1359 که باعث تغییر خیلی از ارزشها شد تا بیشتر به اهمیت موضوع واقف شد.
* زمان اول که دهه شروع انقلابه و همچنین با شروع جنگ ایران و عراق و به دنبال اون به وجود اومدن مسائل و ارزشای جدید، سینمای ایران هم متأثر از همه مسائل یادشده به شکل جدیدی پس از کمی توقف شروع به کار کرد. این نوع سینمای جنگی به محوریت روابط آدما در جنگ و همچنین ایثار و از خودگذشتی می پرداخت.
* زمان دوم که زمان پس از جنگ و شروع زمان سازندگیه (68- 76) با محوریت پیشرفت اقتصادی در متن مناسبات اجتماعی و تلاش واسه بهتر شدن وضعیت معیشتی و اقتصادی و سینمای ایران هم خیلی سریع به این روش واکنش نشون داد که از پی اون طی سالهای آسون دهه 70 چند فیلم با این موضوع ساخته شد.
* زمان سوم که زمان اصلاحات و پیشرفت سیاسیه (76-84) کلی مباحثی که مطرح بود پیشرفت فرهنگی و سیاسی در سر فصلای فیلما بیشتر به چشم می خورد. نکته خیلی جالب توجه در این بین همنوایی سریع سینمای ایران با شرایط سیاسی متن جامعه بود. یعنی نشونه اصلی این زمان ستاره سالاری بار دیگه احیا شد و بازیگران خوش سیما و جذاب واسه جذب مخاطبان استفاده شدن. فیلمنامها یکدست و یه شکل بودن به قول گادفری چشایر منتقد مجله فیلم کامنت “فیلم ایرونی واسه اینکه مورد توجه قرار بگیره باید تازه و قوی با کیفیت باشه و هیچوقت نباید گرفتار تکرار شه… فیلمای ایرونی حالا مورد تقلید قرار می گیرند که خُب به هیچوجه تمایل درستی نیس”.
* زمان چهارم که زمان عدالت اجتماعی (84-92) است که از ویژگیای مهم فیلمای این زمان تجربه تغییرات پشت سر هم در ارزشهای رسمی و شرعی، زندگی طبقات مختلف جامعه رو به طرف یه جور زندگی سیاستمدارانه طبق پنهون کاری، ریا و در بعضی مواقع وارو نمایی واقعیتا جهت داد.
بررسی شرایط چهارگانه مخصوصا باتوجه به مدلای اجتماعی، چیزیه که جای اون در بین تحقیقات چندساله گذشته خالیه و می شه گفت تقریباً در این مورد به جز چند تحقیق که بیشترً در موردای کمی سینما و فیلم و چند ترجمه در مقولات مختلف نقد سینمایی و تکنیک سینماه، تحقیقی به شکل کامل صورت نگرفتهه و همچنین ضرورت تحقیق جامعه شناسانه فیلم و سینما احساس نگردیده و حرکتی در این مورد کمتر احساس شده. در این تحقیق سعی خواهدشد به سینمای رسول بالا دلیلی مثل تاریخ تصویری انقلاب اسلامی بپردازد، چراکه جامعه شناسی هر زمان رو متناسب با تغییر زمونه و تحولاتی که ارزشها و کنشهای آدمها تجربه کردن رو به زبون سینما داستان کرده.
4-1 سوالات تحقیق
1. تغییرات و تحولات بر اثار سینمایی صدرعاملی اثر گذاره؟
2. داستان فیلمای صدرعاملی به زمان ساخت فیلم‌ها برمیگرده؟
5-1 متغییرا و واژهای کلیدی:
متغییر جداگونه:تغییرات و تحولات اجتماعی. تغییرات اجتماعی عبارتست از پدیده های قابل رویت و قابل بررسی در مدت وقتی کوتاه به صورتی که هر شخص معمولی نیزدر طول زندگی خودیا درطول زمان کوتاهی از زندگیش می تونه یه تغییر رو خود تعقیب کنین; نتیجه قطعیش رو ببینید یا نتیجه موقتیش رو دریابد.باید توجه داشت معنی تغییر اجتماعی با معنی تغییر اجتماعی متفاوته.تغییر اجتماعی یا دیگه گونی اجتماعی در طول یه زمان ی طولانی; طی یه یا شایدچند نسل درجامعه رخ می دهدو بررسی یه تغییر اجتماعی نیازمند یه جور بررسی تاریخی جامعهه.( گی روشه ، 1389. 26 تا 30 )
متغییر وابسته :اثار سینمایی رسول بالا دلیلی که عبارتست از: 1.گلای داوودی(1363)2.پاییزان(1366)3.قربونی(1370)4.سمفونی تهران(1372)5. دختری با کفشهای کتانی(1378)6.من ترانه 15 سال دارم(1380)7.دیشب باباتو دیدم ایدا(1383)8.شب(1385)9. هر شب تنهایی(1386)10. زندگی با چشمان بسته(1387)11.در انتظار معجزه(1388).

در این سایت فقط تکه ایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شه که ممکنه هنگام انتقال از فایل ورد به درون سایت کلمات به هم بریزد یا شکلا درج نشه

شما می تونید تکهای دیگری از این مطلب رو با جستجو در همین سایت بخونین

ولی واسه دانلود فایل اصلی با فرمت ورد شامل همه قسمتا با منابع کامل

اینجا کلیک کنین

واژهای کلیدی:
بررسی محتوا:
واسه بررسی محتوای آشکار پیام‌های موجود تو یه متن میشه از روش بررسی محتوا استفاده کرد. در این روش محتوای آشکار و پیام‌ها به‌طور نظام‌دار و کمّی توضیح می‌شه. از این‌رو این روش رو میشه روش تبدیل داده‌های کیفی به داده‌های کمّی حساب کرد. بررسی محتوا روشی مناسب واسه جواب دادن به سؤال‌ایی درباره محتوای یه پیامه. (زهره سرمد ودیگران، عباس بازرگان، الهه حجازی. “روش‌های تحقیق”. در روش‌های تحقیق در علوم رفتاری. چاپ سیزدهم. انتشارات آگه، ????.)
تحولات اجتماعی;تغییرات اجتماعی,اثار سینمایی که در بالا تو ضیح داده شد
6-1 مدل تحقیق
7-1- روش تحقیق
کلی ترین روش ایی که در تحقیق حاضر استفاده شده ان، عبارتند از روش اسنادی و بررسی محتوا که اشاره مختصری به اون میشه و روش شناسی این تحقیق در فصل سوم به شکل کامل بیان می شه:
1-7-1- روش اسنادی
“روش اسنادی در گروه روش ها یا سنجهای غیر مزاحم و غیر واکنشی به شمار می آید. به این معنی که محقق در هنگام جمع بیاری اطلاعات واقعی مشکل به وجود می آوردند – مثلاً سوگیری جوابگو روبه رو نمی شه. در حالی که هنگام استفاده از دیگه روش ها مثل نگاه، مصاحبه و … مشکل اساسی جمع بیاری اطلاعاته، به هنگام کاربرد روشای اسنادی، اطلاعات وجود دارن” (ساروخانی، 1381، 254).
2-7-1- روش بررسی محتوا
بررسی محتوا به عنوان یه روش عبارته از “شناخت و برجسته درست کردن محورها یا خطوط اصلی یه متن نوشته شده، یه یا مجموعه ای از سخنرانیا، مجموعه ای از تصاویر، نوارها، وصیتنامها، نامهای خصوصی، سوالهای باز یه پرسشنامه و …” (ساروخانی، 1381، 281).
در این تحقیق از بررسی محتوای کیفی در بررسی موضوعات و مضمونای فیلما و داوری درباره جایگیری اون در هر کدوم از مقولات کارکردی استفاده شده.
8-1 جامعه آماری و حجم نمونه
جامعه اماری شامل اثار سینمایی رسول بالا دلیلی که شامل:1. پاییزان (1366) 2.قربونی(1370) 3.سمفونی تهران(1372) 4.دختری با کقشهای کتانی(1378
5.من ترانه 15 سال دارم(1380)6.دیشب باباتو دیدم ایدا(1383)7.شب(1385)8.هرشب تنهابی(1386) 9. زندگی با چشمان بسته(1387) 10.در انتظار معجزه(1388) در این تحقیق حجم نمونه با جامعه اماری یکسانه
9-1 قلمرو تحقیق
در این تحقیق سعی بر اینه که تحولات و تغییرات اجتماعی تاثیرگذار بر اثار رسول بالا دلیلی مورد بررسی قرار می گیرد. این اثار عبارتند از1.در مقام کار گردان:1.گلای داوودی(1363)2.پاییزان(1366)3.قربونی(1370)4.سمفونی تهران(1372).4.دختری با کفشهای کتانی(1378)5.من ترانه 15 سال دارم(1380).6. دیشب باباتو دیدم ایدا(1383)7.شب(1385)8.هر شب تنهایی(1386).9. زندگی با چشمان بسته(1387)10.در انتظار معجزه(1388). 11.سریال خاطرات یه خبر نگار(1376) 2. به عنوان فیلم نامه نویس: می خواهم زنده بمونم.
تحولات اجتماعی طیف گسترده ای از وقایع و رویدادهای تماعی.اقتصادی.فرهنگی.هنری.زیستی رو شامل میشه. منظور از تحولات اجتماعی زمانای جنگ . سازندگی. اصلاحات و اصول گراییه و هدف داریم در هر کدوم از زمانای یاد شده اثار این کار گر دان رو بررسی کنیم.
10-1- تعریف نظری و عملیاتی متغیرهای تحقیق
1-10-1- متغیر جداگونه
تحولات اجتماعی ایران
پروفسور روژه گارودی اندیشمند مسلمان فرانسوی، انقلاب اسلامی ایران رو مظهر رویارویی فرهنگ اسلامی با فرهنگ و تمدن غربی و آمریکایی ضد اسلامی می داند و در تفسیر انقلاب ایران می گه: “من فکر می کنم که انقلاب ایران یکی از مهم ترین جهشای تاریخ بشریته؛ چراکه انقلابی فقطً اقتصادی نبوده و انگیزهای اقتصادی و مقابله و مخالفت با طبقه برجسته هدف پایانی این انقلاب نبودهه. این انقلاب حتی انقلابی فقطٌ سیاسی نبودهه که علیه قدرتی استبدادی حرکتی انجام شده باشه. این انقلاب واقعا یه جور مخالفت و رویارویی با یه تمدن – تمدنی که ما اونو غربی یا تمدن آمریکایی می نامیم- بوده؛ تمدن و فرهنگی که از طرف سردمداران رژیم حاکمی که خود از اربابان آمریکایی دستور می گرفتن و با زور و ارعاب به ملت ایران مجبور می شد و نه که با فرهنگ ایرونی که از قدیمی ترین و شفاف ترین و غنی ترین فرهنگ هاست، بلکه با فرهنگ و ایمان اسلامی و عصاره اساسی اسلام که به درستی روش درست زندگی و اصول اساسی زندگی بود در اختلاف قرار داشت (روزنامه قدس، 21/11/1377، ص14).
پس از انقلاب و تغییر بزرگ اجتماعی جامعه ایران شاهد 4 زمان مهم جریان سیاسی بود که در ادامه تنها به این 4 زمان اشاره میشه:
1- زمان جنگ
2- زمان سازندگی
3- زمان اصلاحات
4- زمان اصول گرائی
1- زمان جنگ
از مهم ترین و حساس ترین وقایع و رویدادهای زمان پس از انقلاب اسلامی، جنگ تحمیلی علیه کشور بود که پدید آورنده تأثیرات زیادی در لایه های مختلف جامعه بوده. شهریور 1359 با حمله هوایی عراق به چند فرودگاه ایران و تجاوز زمینی با هم ارتش بعث به شهرهای غرب و جنوب ایران، جنگ 8 ساله حکومت صدام حسین علیه ایران شروع شد. این جنگ 19 ماه پس از پیروزی انقلاب اسلامی و چند روز پس از اون اتفاق افتاد که صدام پیمان الجزایر رو در برابر دوربینای تلویزیون بغداد پاره کرد. صدام در نطقی با تأکید بر مالکیت مطلق کشورش بر اروند رود (که ایشون اونو شط العرب نامید) و ادعای تعلق جزیرها ایران به “اعراب” جنگ رو در زمین، هوا و دریا علیه ایران شروع کرد. این جنگ در حالی شروع شد که مردم ایران زمان نقاهت پس از انقلاب رو می گذراندند و ً به بازسازی کشور و آرامش و سازندگی می فکر کردن.
کشورهای عربی مخصوصا کویت و عربستان با ارسال کمکای پولی و نظامی شون به عراق بخشی از هزینه های این کشور رو در زمان جنگ تحمیلی علیه ایران متحمل می شدن. برابر گزارش پنهونی ای که در اون مقطع وقتی منتشر شد، دو کشور یاد شده در کل 25 تا 50 میلیارد دلار رو به شکل قرض یا وام بلاعوض در اختیار عراق قرار دادن. بعدا، پس از بروز اختلاف بین عراق و کویت و اظهارات مقامات عراقی مبنی بر جنگ با ایران ایران به تنهایی، ابو غزاله، معاون اسبق رئیس جمهور و وزیر دفاع مصر ادعای عراق رو به عنوان یه دروغ بزرگ تعبیر کرد و گفت: “تنها کویت و عربستان بیشتر از 60 میلیارد دلار به عراق کمک کردن”. فهد پادشاه عربستان هم در سخنانی اعلام کرده بود: “اگه عراق می گه افرادش رو فدا کرده، ما هم با پول، سلاحای پیشرفته و همکاری بین المللی در این فداکاری سهیم بوده ایم” (درودیان، 1380، 31).
در کل خیلی از آمارها و گزارشا درخصوص حمایت دنیا عرب و بعضی از کشورها ازجمله کویت، عربستان و اردن از عراق در جریان جنگ تحمیلی علیه ایران، به روشنی بیان کننده اینه که عراق از جنبهای چشمگیر نظامی و اقتصادی از حمایت بی دریغ خیلی از این کشورها، بهره مند بوده. یادآور می شه که در کنار حمایتای پولی و نظامی که این کشورها از عراق داشته ان، حمایتای خیلی سیاسی هم در ارگانای بین المللی و همچنین از نظر تبلیغاتی دولتهای عرب از عراق صورت می دادن که خود نیازمند یه بررسی جداگونه و جدا از هم هستش. همچنین تعدادی از کشورهای منطقه ای هم حضور مستقیم در جنگ داشتن و با اعزام نیروهای خود به عراق رژیم بعثی رو در مقابل ایران حمایت می کردن.
با وجود اونکه دولتای عرب بخش خلیج فارس در اون سال، واقعا پاداش سیاست ده ساله خودشو در دفاع یکجانبه از صدام دریافت کردن، شکست صدام در رسیدن به اهدافش ایمان و باور راسخ رزمندگان ایران به حق داشتن انقلاب اسلامی و موج بزرگ مردمی که به شکل “بسیج” واسه دفاع از کیان نظام جمهوری اسلامی ایران طی هشت سال همیشهً حضور خودشو در جبهه حفظ کردن، بزرگترین سرمایه انقلاب و نظام بود و مهم ترین نقش رو در توقف ماشین جنگی عراق بر عهده داشت.
در بررسی عوامل شکست عراق در دستیبابی به اهداف اعلام شده اش، علاوه بر ایمان و باور رزمندگان ایرونی، عوامل دیگه مثل ناامیدی حامیان صدام از سقوط جمهوری اسلامی، مردمی شدن جنگ و آخرسر پذیرش قطعنامه 598 از طرف ایران هم بی اثر نبود. نتیجه اون شد که عراقیا هشت سال پس از شروع جنگ در همون نقطه آسون شروع قرار داشتن. “خاویر پرز دکوئه یار” – دبیرکل وقت سازمان ملل- هم آخر جنگ با پخش بیانیه ای رسماً از عراق به عنوان “شروع کننده جنگ” نام برد. این بیانیه هم سندی از مجموعه اسناد حق داشتن جمهوری اسلامی ایران در جنگ بود. در بین این جنگ هیأتهای زیاد صلح از طرف سازمان ملل، سازمان کنفرانس اسلامی، اتحادیه عرب و جنبش نبود تعهد واسه واسطه گری به تهران و بغداد سفر کردن که بیشترً داوری اونا به دلیل اونکه بی اصل بی طرفی و بعضی وقتا خالی از عدالت و راستی بود، به نتیجه ای نرسید. قطعنامهای منتشره از طرف شورای امنیت سازمان ملل هم به استثنای قطعنامه هفتم – قطعنامه 598- که در تیر 1366 به تصویب رسید، بیشترً طرف انصاف و عدالت رو رعایت نکرده بود. قطعنامه 598 هم خالی از اشکال نبود اما نسبت به بقیه قطعنامهای منتشره مواضع بی طرفانه تری داشت و جمهوری اسلامی ایران علیرغم بی میلی آسون آخرسر در تیر 1367 اونو رسماً پذیرفت. روز 29 مرداد 1367 از طرف سازمان ملل آتیش بس اعلام شد و کم کم آتیش جنگ در جبهها خاموش گردید.
2- زمان سازندگی
پس از پایان یافتن جنگ، یکی از اولویتای کشور بازسازی کشور و بازسازی زیرساختا و خسارتهای به دلیل جنگ تحمیلی بود. بر این پایه، دولت، بازسازی ویرانیای جنگ و پیشرفت اقتصادی رو در اولویت کاری خود قرار داد و برنامه های داخلی خودشو طبق سیاست کاهش و پیشرفت صادرات (در مقابل جایگزینی واردات) خصوصی سازی و جذب سرمایه های خارجی ساخت و سیاست خارجی اش رو بر نا آرومی زدایی استوار ساخت (جمعی از نویسندگان، 1384، 197).
تقارن بی سابقه ای از تغییرات چشمگیر در ساختار قدرت در درون و خارج از ایران آروم آروم سیاست ایران انقلابی رو دستخوش تغییر ساخت. در درون، پایان جنگ عراق علیه ایران، رحلت امام در خرداد 68 و ظهور نقش آفرینی آیت اله خامنه ای به عنوان رهبر، اصلاح قانون اساسی و افزایش اختیارات و تمرکز در قوه مجریه و در خارج، جنگ 1991 خلیج فارس، پایان جنگ سرد و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی آروم آروم ولی به شکل قاطع آموزها و روشای عملی ایران رو در میدون سیاست خارجی تغییر داد. پذیرش قطعنامه 598 و شکل گرفتن آتیش بس در جنگ ایران و عراق رو میشه نقطه عطفی در تحولات سیاسی ایران دونست.
غلامعباس توسلی هم در نقد کارکرد زمان سازندگی به تمرکز سیاسی در زمان سازندگی به تلاش دولت واسه افزایش خصوصی سازی در اون زمان اشاره کرده و اونو عامل ایجاد فاصله طبقاتی می داند. به گفته اون، خط فقر کم کم از متوسط جامعه به طرف بالا حرکت کرد و اقشار جدیدی به اقشار ضعیف جامعه اضافه شدن. اون با اشاره به سست شدن ارزشها در جامعه می گه: “در زمان سازندگی با افزایش فاصله بین فقیر و غنی، تقابل بین سنت و مدرنیسم و کمرنگ شدن ارزشهای سنتی در برابر ارزشهای مدرن روبه رو هستیم” (توسلی، 1378، 87).
هاشمی رفسنجانی در 18 جولای 1988 بیان داشت که پذیرش قطعنامه و نتیجه های بعد از اون، فصل جدیدی از تاریخ سیاسی ایران رو شکل میده. در این مرحله، روشن ترین نشونهای تغییر در ایران مربوط به بخش سیاست خارجی هستش. در این مورد، مقامات حکومتی، بعضی از الگوهای قبل رو مورد دودلی قرار می دن. به طور مثال آقای هاشمی در این باره بیان داشت: “مهم ترین مسأله اینه که ما می میتونیم به دلیل پذیرش قطعنامه و آتیش بس، روش دشمن سازی که ایجاد شده رو متوقف کنیم. این حرکت راه و روش جدیدی رو فرا روی قرار داده. اخیراً افراد و کشورهای زیادی امکانات موثری رو در اختیار صدام حسین قرار داده ان. اگه اونا از ما نگران نبودن، اقدام به اینجور کاری نمی کردن”. به باعث این تغییر و تغییر شاهد تغییر در جهت گیری سیاست خارجی ایران می باشیم. در این زمونه،آرزو گرایی انقلابی جای خودشو به سیاست جدیدی داد که به واقع گرایی معروفه.
در این مقطع عواملی چون پایان یافتن جنگ، ضرورت به دلیل بازسازی خرابیای به دلیل جنگ، محاصره اقتصادی و تنگناهای سیاست داخلی، نیاز به استفاده از امکانات و سرمایه گذاری خارجی و … باعث گردید تا مسئولان جمهوری اسلامی بر ضرورت انجام جهت گیریهای جدید در سیاست خارجی به تلاش واسه خروج ایران از تنهایی بین المللی اقدام کنن. واسه  همین مقامات ایران بعد پذیرش قطعنامه، آشکارا اعلام داشتن که جمهوری اسلامی درصدد نزدیکی با دنیا خارج در دهه دوم انقلاب خواهدبود و پس آقای هاشمی رفسنجانی تلاش نمود تا شرایط لازم رو واسه عادی سازی روابط با بازیگران منطقه ای و بین المللی فراهم بیاره (فوزی، 1384، 285).

  • 1


پاسخی بگذارید